تركيب اعتبارى و تركيب حقيقى تركيب اعتبارى : در تركيب اعتبارى ، وحدت حاكم بر اجزاء ، يك وحدت اعتبارى است نه حقيقى ؛ به ديگر سخن : از مجموع اجزاء ، يك واقعيت جديدى كه داراى آثار ويژه‌اى باشد ، به وجود نمىآيد ، مانند تركيب خانه از گچ و آجر و آهن و . . . و يا تركيب ساعت از چرخ‌دنده‌ها و عقربه‌ها و ديگر اجزاى ساعت . اثر يك مركب اعتبارى همان مجموع آثار اجزاى آن است و به اصطلاح اثر مجموع ، اجزاء ، مساوى است با مجموع آثار آنها . در تركيب اعتبارى ، وجود مركب ، يك وجود اعتبارى است و آن‌چه واقعا هست و منشأ اثر مىباشد همان اجزاء است و نه كل . اين قسم از تركيب از بحث فعلى ما بيرون است . تركيب حقيقى : در تركيب حقيقى ميان اجزاى گوناگون مركب ، وحدت حقيقى حاكم است ، مانند تركيب انسان از روح و بدن و يا تركيب جسم از ماده و صورت جسميه . آن‌چه در اين‌جا مورد بحث و گفت‌وگو مىباشد ، همين نوع تركيب است . تركيب حقيقى خود بر سه قسم است : تركيب عقلى ، تركيب خارجى ، تركيب مقدارى . اقسام تركيب حقيقى 1 . تركيب عقلى : تركيب عقلى آن است كه عقل در ظرف تحليل ذهنى ، يك شىء را به امور و حيثيات گوناگون تجزيه مىكند ، گرچه ممكن است در خارج ، يك امر بسيط و غير مركب باشد . به عنوان مثال ، وقتى خط را تصور مىكنيم چند مفهوم از آن به دست مىآوريم : يكى آن‌كه كميت و مقدار است ؛ ديگر آن‌كه متصل و پيوسته است ، سوّم آن‌كه قار الذات بوده و اجزايش همزمان تحقق مىيابد ، و چهارم آن‌كه يك بعدى است و در يك‌جهت امتداد دارد . اينها همه اجزاى عقلى خط هستند . جزء عقلى مشترك را « جنس » و جزء عقلى مختص را « فصل » مىنامند . « 1 » 2 . تركيب خارجى : تركيب خارجى آن است كه يك شىء در خارج ، از ماده و

--> ( 1 ) . توضيح بيشتر دربارهء جنس و فصل در بخش پنجم ، فصل چهارم و پنجم آمده است .